ارث ( نقل از خلاصه آثار شهيد مطهري ) مقام زن

بعضي قوانين هم فقط به موروث (ارث دهنده ) حق ميدادند درباره دخترش وصيت كند ،اما دختر از سهم قانوني و قطعي در ارث محروم بود . علت اصلي محروميت زنان از ارث ،جلوگيري از انتقال ثروت خانواده اي به خانواده ديگر بود ، زيرا آنها نقش مادر را در توليد فرزند ضعيف دانسته و معتقد بودند كه فقط فرزند زادگان پسري يك مرد ،جزء خانواده او هستند اما فرزند زادگان دختري او متعلق به خانواده شوهر آن دختر خواهند بود .

علت ديگر اين محروميت ،ضعف قدرت سربازي زن بود كه مي بينيم عرب جاهليت وقتي در ميان وارثان ، مردي وجود داشت به زن ارث نمي داد و مي گفت اين مرد است كه بايد سلاح بردارد و از خود و زن ها دفاع كند ،پس ثروت هم بايد متعلق به مردان باشد . در عرب جاهليت گاهي كسي را پسر خوانده قرار مي دادند ، اين پسر خوانده فقط به اين دليل كه پسر است از مزايايي مانند ارث برخوردار بود كه حتي دختران نسلي از اين مزايا برخوردار نبودند .

اعراب رسم ديگري هم در ارث داشتند ،بدين شكل كه دو بيگانه با هم پيمان مي بستند كه در زمان حيات از هم دفاع كنند و هركس زودتر بميرد ،ديگري مال او را به ارث ببرد. علاوه برهمه اينها گاه خود زن هم جزء سهم الارث به حساب مي آوردند .

در ايران ساساني هم وضع بهتري نداشت و در صورت ازدواج ، از پدر خود ارثي نمي برد و در بعضي از اقسام ازدواج در ايران ساساني ،به دختران بعضي از همسران يك مرد ،ارثي داده نمي شد .

و اما در اسلام ...

اسلام رسوم و عاداتي كه بيان شد منسوخ كرد تنها چيزي كه در قوانين اسلامي مورد اعتراض مدعيان حقوق قرار گرفته است ، اين است كه سهم الارث زن در اسلام نصف سهم الارث مرد ميباشد . ؟؟

مي گويند كه چه لزومي دارد كه ما سهم زن را در ارث كمتر از مرد قرار دهيم و آنگاه اين كمبود را با مهر و نفقه جبران كنيم . ؟ در پاسخ مي گوييم كه

اولاَ:وضع خاص ارثي زن ،معلول مهر و نفقه است ،نه اينكه علت آن باشد ، يعني زن چون مهر و نفقه دريافت ميكند ارث كمتري مي برد نه برعكس.

ثانياَ:در اسلام صرفا جنبه مالي و اقتصادي مطرح نيست و علت اينكه اسلام سهم الارث زن را نصف مرد قرار داده است وضعيت خاصي است كه زن از لحاظ برخي قوانين جزايي دارد .

با توجه به احتياجات و گرفتاريهاي زياد زن از لحاظ توليد مثل و .... و قدرت كمتر وي در توليد و تحصيل ثروت و استهلاك بيشتر ثروت توسط او ، بعلاوه برخي ملاحظات رواني و روحي خاص زن و مرد و اينكه مرد همواره بايد به صورت خرج كننده براي زن باشد و نيز ملاحظات دقيق رواني و اجتماعي كه سبب استحكام رابطه خانوادگي مي شود اسلام مهر و نفقه را لازم دانسته است . اين امور ضروري به طور غير مستقيم سبب شده كه بر بودجه مرد تحميلي وارد شود كه به خاطر جبران آن اسلام دستور داده كه مرد دو برابر زن سهم الارث ببرد .

چنين ايرادي را ابن ابي العوجاء نيز در زمان امام صادق عليه السلام به اسلام مي گيرد و حضرت مي فرمايد : " علتش اين است كه اسلام ، سربازي را از عهده زن برداشته ، مهرونفقه او را بر مرد لازم شمرده ، و در بعضي جنايات غير عمدي كه خويشاوندان جاني بايد ديه بپردازند ، زن را از شركت با ديگران و پرداخت ديه معاف كرده است ، لذا سهم زن در ارث از مرد كمتر شده است . "